|
Wybrane metody analizy danych jakościowych
na przykładzie wyników badań kardiologicznych
prof. Jerzy Moczko, Katedra Informatyki i Statystyki, Uniwersytet Medyczny w Poznaniu
Pomimo dynamicznego rozwoju inżynierii biomedycznej i związanego z tym doskonalenia technik pomiarowych, w badaniach medycznych obok zmiennych ilościowych wielką rolę odgrywają nadal pomiary jakościowe. Charakteryzuje je, podobnie jak zmienne ilościowe, silna zmienność między- i wewnątrz-osobnicza. Dla wyciągnięcia wiarygodnych wniosków wymagane jest zatem użycie odpowiednich technik analitycznych. O ile w przypadku pomiarów przeprowadzonych w skali ilorazowej i interwałowej (przedziałowej) znane i powszechnie stosowane jest szerokie spektrum technik badających występowanie istotnych różnic lub też oszacowujących siłę i kształt związków między zmiennymi, o tyle analiza wielkości pomierzonych w skalach porządkowej i nominalnej jest przeprowadzana najczęściej w mało wyszukany sposób. W większości przypadków eksperymentatorzy ograniczają się do konstruowania i prostej interpretacji tablic wielodzielczych, uzasadniając to podejście słabością użytej skali pomiarowej wynikającej z braku jednoznacznie zdefiniowanej odległości między wartościami eksperymentalnymi. Pamiętając, iż zmienne jakościowe znajdują zastosowanie nie tylko w medycynie, lecz również w biologii, psychologii i socjologii i wielu innych dziedzinach nauki, warto przyglądnąć się metodom poszerzonej analizy tych wielkości. W wystąpieniu na przykładzie konkretnego problemu kardiologicznego przedstawiono klasyczny sposób jego rozwiązania, a ponadto mniej znane i rzadziej stosowane techniki statystyczne i data mining.
|
|
|
Wykorzystanie metod statystycznych w badaniach nad poczuciem bezpieczeństwa i poziomem przestępczości w Poznaniu
dr Piotr Jabkowski, Instytut Socjologii, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza
Wyniki przedstawianych w referacie badań są efektem kilkuletniej pracy zespołu badawczego zajmującego się socjologiczną diagnozą poziomu jakości życia mieszkańców Poznania. Zasadniczy trzon projektu stanowią badania survey`owe oparte na technice wywiadów kwestionariuszowych (prowadzone na losowych i reprezentatywnych próbach badawczych dorosłych mieszkańców Poznania), a także badania desk research, których zadaniem jest opis poziomu życia w Poznaniu w oparciu o dane statystyczne GUS oraz dane innych jednostek zajmujących się zbieraniem danych dla statystyki publicznej. Łącznie przeprowadzono już pięć serii badań kolejno w 2002, 2003, 2004, 2006 oraz 2008 roku.
Przedmiotem wybranego do prezentacji fragmentu badań była jakość życia mieszkańców Poznania w zakresie poziomu poczucia bezpieczeństwa oraz poziomu przestępczości w mieście. W referacie omówione zostały najważniejsze wnioski płynące z przeprowadzonych badań. W pierwszej kolejności przedstawione były wyniki reprezentatywnych badań na populacji dorosłych mieszkańców Poznania, a następnie zaprezentowane zostały wyniki analiz kryminologiczno–socjologicznych opartych na analizie danych statystycznych dla wszystkich polskich miast na prawach powiatów grodzkich. Uwaga skupiona została jednak bardziej na korzyściach, jakie dało zastosowanie określonych procedur statystycznych, niż na samych wynikach.
W analizach wyników badań sondażowych wykorzystano: (1) log-liniową analizę tabel liczebności do zdiagnozowania wpływu cech społeczno-demograficznych respondentów na deklarowany przez nich poziom poczucia bezpieczeństwa; (2) regresję wielokrotną z eliminacją krokową wsteczną do określenia powiązań poczucia bezpieczeństwa i innych aspektów jakości życia w mieście; (3) analizę skupień; (4) standardowe testy nieparametryczne oraz (5) analizę rzetelności skal pomiarowych. Analizując dane statystyczne GUS wykorzystano z kolei procedury; (1) regresji wielokrotnej; (2) analizy korelacji kanonicznych; (3) skalowanie wielowymiarowe; (4) analizę skupień opartą na metodzie k-średnich oraz grupowanie obiektów i cech w analizie skupień; (5) drzewa klasyfikacyjne; (6) szeregi czasowe z prognozowaniem.
|
|
|
Kontekstowy model skuteczności negocjacji
dr Beata Krawczyk-Bryłka, Katedra Nauk Społecznych, Politechnika Gdańska
Znaczenie umiejętności negocjowania na konkurencyjnym, globalnym rynku potęguje zainteresowanie problematyką oceny skuteczności negocjacji w badaniach z zakresu psychologii społecznej. Ważna jest zarówno metodologia oceniania wyników rokowań, jak i określenie determinantów tego procesu. W prowadzonych badaniach przyjęto dwupoziomowy model oceny negocjacji obejmujący parametry przebiegu (płynność i klimat) i skuteczności (wynik i użyteczność) negocjacji. Wskazano związek tych parametrów z satysfakcją uczestników rokowań oraz zmiennymi, takimi jak: osobowość, płeć, rola i pozycja negocjacyjna oraz kanał komunikacji wykorzystany w trakcie rokowań (negocjacje bezpośrednie i internetowe). Opracowanie kontekstowego modelu negocjacji było możliwe dzięki wsparciu prowadzonych badań systemem komputerowym, który umożliwia zarówno gromadzenie danych, ich archiwizowanie, prowadzenie negocjacji przy użyciu funkcji czat oraz przekazywanie informacji do systemu STATISTICA, w którym były opracowywane.
|
|
|
Zastosowanie rentgenowskiej mikroskopii fluorescencyjnej i technik wielowymiarowej analizy wariancji w badaniach nad rolą metali śladowych w procesach neurodegeneracyjnych
dr inż. Joanna Chwiej, Katedra Zastosowań Fizyki Jądrowej, AGH
Rentgenowska mikroskopia fluorescencyjna stanowi doskonałe narzędzie do topograficznej i ilościowej analizy pierwiastkowej. Zastosowanie III-generacji (synchrotronowych) źródeł promieniowania X, a także postęp w dziedzinie optyki i detekcji tego promieniowania pozwala na badania zawartości pierwiastków śladowych z przestrzenną zdolnością rozdzielczą nawet poniżej mikrometra. Metoda rentgenowskiej mikroskopii fluorescencyjnej wykorzystana została w badaniach nad rolą pierwiastków metalicznych w schorzeniach neurodegeneracyjnych (choroba Parkinsona i stwardnienie boczne zanikowe). Uzyskane dane o akumulacji i dystrybucji metali poddano analizie statystycznej z wykorzystaniem technik wielowymiarowej analizy wariancji (analiza skupień i analiza dyskryminacyjna). Podstawowym celem zastosowanych metod była identyfikacja podobieństw pomiędzy strukturami biologicznymi reprezentującymi badane przypadki i klasyfikacja tych struktur do wyodrębnionych w czasie analizy (podejście analizy klastrowej) bądź z góry zdefiniowanych grup (podejście analizy dyskryminacyjnej). Dodatkowo, co przyczyniło się znacznie do uproszczenia struktury danych, możliwe było wyodrębnienie pierwiastków, których znaczenie w procesie klasyfikacji obiektów jest największe. Podjęto również próbę stworzenia modeli, które w przyszłości mogłyby ułatwić identyfikację przypadku, wykorzystując analizę pierwiastkową określonych obszarów tkanki.
|
|
|
Sieci neuronowe i regresja wieloraka – czyli jak okiełznać złożoność
w badaniach naukowych?
dr Maciej Szaleniec, Instytut Katalizy i Fizykochemii Powierzchni PAN w Krakowie
Wyszukiwanie i opisywanie zależności pomiędzy otaczającymi nas zjawiskami jest jednym z podstawowych metod naukowego poznawania świata. Korelacje pomiędzy pewnymi procesami, zbiorami danych i obserwacjami pozwalają nie tylko zidentyfikować istotne zależności, ale również dają podstawę do formułowania hipotez naukowych.
W prezentacji przedstawione zostało wykorzystanie dwóch narzędzi statystycznych, wielorakiej regresji liniowej oraz sieci neuronowych do budowy modeli, które mogą znaleźć zastosowanie w wyjaśnieniu obserwacji naukowych. Przywołane zostały praktyczne aspekty niezbędne do uzyskania rzetelnego modelu zjawiska, takie jak: odpowiednie przygotowanie zbioru danych, problem współliniowości zmiennych, metodyka doboru istotnych statystycznie parametrów i walidacji uzyskanego modelu oraz interpretacji końcowego równania. Nakreślone zostały również różnice pomiędzy liniowymi modelami regresyjnymi a nieliniowymi modelami neuronowymi.
|
|
|
